Election blogpost trilogy

Hiske Overweg, department of environmental sciences, Wageningen University and Research

Dutch version here

In my election blogpost trilogy I analyze the climate policy of the Dutch prime ministers party (VVD) using the En-ROADS climate simulator.

Part 1: Climate policy of the Dutch prime minister’s party (VVD)

Part 2: Dutch climate policy and the importance of systems thinking

Part 3: Dutch climate policy – suggestions for improvement

The En-ROADS climate simulator

Verkiezingsblogposttrilogie

Hiske Overweg, departement omgevingswetenschappen, Wageningen University and Research

English version here

In mijn verkiezingsblogposttrilogie analyseer ik het klimaatbeleid van de VVD met de En-ROADS climate simulator.

Deel 1: Halen we het Parijsakkoord met het VVD programma?

Deel 2: Het VVD klimaatbeleid en het belang van systeemdenken

Deel 3: Het VVD klimaatbeleid – suggesties voor verbetering

De En-ROADS climate simulator

Dutch climate policy – suggestions for improvement


27-02-2021

Hiske Overweg, department of environmental sciences, Wageningen University and Research

You can also read this post in Dutch

The experiment

In a previous blogpost I conducted a thought experiment. We imagined what would happen if the whole world would implement the policy from the 2021 electoral programme concept of the Dutch prime minister’s party. What would be the consequences for the climate? Is the VVD ambitious enough to meet the targets in the Paris Agreement?

I tried to answer these questions using the En-ROADS climate simulator, made by MIT Sloan School of Management and the think tank Climate Interactive. The simulator has been calibrated by 6 “integrated assessment models”, the best climate models available in science. I estimated that applying the VVD policy on a worldwide scale would lead to a rise in temperature of roughly 2.2oC, so their plans won’t meet the Paris target.

How can we improve the VVD climate policy? In this blogpost I’ll make a few suggestions. I’ll start with the ones which in my opinion fit well with the VVD philosophy and I’ll gradually deviate from their ideas. So in case you find yourself thinking halfway through ‘what is this leftwing propaganda?’, please stop reading and send me an e-mail with your opinion at enroads [at] his.ke (seriously, I’d be delighted!).

Carbon tax for everyone

The VVD electoral programme states: A lower energy tax for households and SMEs.

Why wouldn’t you encourage SMEs and individuals to save energy? This VVD proposal discourages innovation. Of course, tax leads to an increased burden, which needs to be compensated with other tax reductions (via VAT, income tax or allowances for instance).

If you truly believe in a free market, you can in principle remove all measures the VVD proposes in the energy sector, and instead reach the same result with a carbon tax. I adapted the end scenario from my previous blogpost to demonstrate this. I have reset all policy changes the VVD proposed in the energy sector and instead simulated a carbon tax of 110$/ton CO2. It has the same effect in terms of temperature increase by 2100.

A carbon tax of110$/ton CO2 has the same effect on global temperature as all measures in the energy sector which the VVD proposed.

In the long run a carbon tax can only be successful on a European or a worldwide scale. The VVD propose: A European border tax for CO2 to avoid unfair competition on a worldwide scale. I think their programme is lacking willingness to significantly extend the current carbon tax and to lobby for this policy on an EU level.

Improve societal acceptance

The climate debate has polarized a lot in recent decades(…) Fanatics abuse climate policy as an ideological instrument to patronize others and impose a different life style.(…) To build solar parks and wind mill parks on land obtaining societal acceptance by the local population is essential.

The VVD acknowledges that societal acceptance is an important aspect of climate policy. They don’t propose any views on how to improve societal acceptance though. I’d like to present three ideas, related to education, citizens’ assemblies and multisolving.

Education

Good climate education is vital for the future. To increase societal acceptance, we need to turn an abstract problem like climate change into something more tangible. On top of that people need to have an understanding of the interactions within the climate system to propose effective policies to tackle climate change. This is why I think the En-ROADS climate simulator is a great example of a tool which can be used to teach and learn about climate change. You can use it to experiment with climate policy by yourself, or follow a workshop or join a climate action simulation game. More informed dialogue using these or similar materials seems a great way to improve societal acceptance. (Please let me know which resources you recommend!)

Citizens’ assemblies

A citizens’ assembly can bridge the gap between politics and society. [1] By selecting participants at random, different groups in society can voice their opinion. A few interesting initiatives:

Multisolving

Informing people about co-benefits of climate policy is important. Even people who are maybe not interested in tackling climate change, might support climate policy for other reasons. A few examples:

A higher tax on meat would not only reduce CO2 emissions, but would also be beneficial for public health. On top of that, it would reduce deforestation, which in its turn leads to increased biodiversity and reduced spread of dangerous viruses. Finally a smaller cattle population would alleviate the current nitrogen problem in the Netherlands.

Increased public transport does not only reduce missions, but improves air quality as well. In London air pollution has been identified as the cause of death of a 9-year old last year. According to a study 8.7 million people died pollution by fossil fuels in 2018. This is a problem in the Netherlands as well: in the region around the steel ovens close to IJmuiden there is a highly elevated percentage of the population suffering from lung cancer. [2] On top of that increased use of public transport leads to more physical activity, which reduces the chance of getting numerous life style diseases (not to mention COVID-19).

The En-ROADS website has many more examples of multisolving. You can read about recycled toilet paper in Dutch cycleways and fewer sleep disruptions by energy savings in hospitals.

Learn from past mistakes

It seems crucial to me to learn from the mistakes which have been made in the past few years. A few observations:

Helping developing countries

The VVD programme states: The expenses on regional shelter for Syrian refugees in Turkey and Jordan have been a good investment in recent years. This does not hold for traditional development aid to poor countries. (…) Extra funds for emergency relief at the cost of well-intended but ineffective long term projects. When assigning funds for emergency relief, prevention of migratory flows should be prioritized.

I’d say these statements are poorly motivated. I do agree that it is possible to point out development aid projects which did not achieve the intended results or weren’t cost effective. Yet there are more than enough projects which deserve our support.

I’d like to mention the non-governmental organization BRAC from Bangladesh for instance, which has alleviated a significant fraction of Bangladeshi from poverty. Their success can be attributed to their critical project evaluations and constant revisions, as can be read in The Guardian. The projects ran by BRAC are so successful that they can generate 83% of their income themselves.

Let’s return to the VVD statement about ‘good investments’ : the effective altruism movement has done a lot of research on cost effective charities. In their top 9 there isn’t any organization focusing on emergency relief. Focus on prevention of migratory streams seems rather ineffective to me (and inhumane as well), especially when the consequences of climate change aggravate. Stopping migratory streams is a way to treat symptoms, not to treat a root cause, as is clearly illustrated in a recent documentary about minors from Tunesia in Europe. The focus on stopping migratory streams is a typical example of a shortcoming of an event-based view which I discussed in my previous blogpost.

The potential of development aid can be explored using the En-ROADS climate simulator. Better education of girls, better education on family planning and a better offer of contraception can lead to reduced population growth.[3] On top of that farmers in developing countries can profit from education on sustainable farming practices, such as agroforestry. These are again multisolving solutions, which do not only tackle climate change, but also lead to emancipation, income guarantees for farmers and reduced migratory flows. This approach can bring us another 0.1oC closer to the Paris agreement. Scenario link

Development aid by education on family planning and sustainable agricultural practices in En-ROADS

Examples of interesting projects in this area:

  • The PIP project, in which farmers learn about sustainable farming practices. They don’t receive any monetary support, but need to be intrinsically motivated to participate.
  • The Solar Sister project, which supports women in Africa to set up their own enterprise selling solar lighting and clean cookstoves.

In my opinion, inhabitants of developed countries with large historical carbon footprints have a moral obligation to aid developing countries in their development, especially if we want to prevent these countries from emitting as much CO2 as we have done in the past. But even when setting aside this moral conviction there are plenty of reasons to help developing countries.

Conclusion

I think the following insights are lacking in the VVD climate policy:

  • A carbon tax for everyone. We should all be encouraged to save energy. Maintaining household purchasing power and competitiveness of SMEs can be arranged via other means.
  • Societal acceptance of climate policy can be improved by adequate education, citizens’ assemblies and emphasis on multisolving.
  • It is crucial to learn from past mistakes (the nitrogen problems, datacenter energy use and vague policies without enforcement, to name a few).
  • Development aid in terms of education for girls and education on sustainable farming practices can contribute to tackling climate change.

To reach the targets from the Paris agreement the other measures proposed in the VVD programme need to be scaled up in ambition. You can try for yourself what it takes to reach 1.5oC global warming, starting from our latest VVD scenario.

Feedback

What do you think of the policies I propose? Do you think their are other major improvements for the VVD climate policy? You can reach me at enroads [at] his.ke or via LinkedIn.

More information on En-ROADS

Curious about the En-ROADS climate workshop? Participate in the workshop on the En-ROADS website (mostly in English), watch a long or a short workshop recording on YouTube or contact an En-ROADS climate ambassador for an interactive workshop in your preferred language.

[1] David van Reybrouck wrote an interesting book on this topic.

[2] The Lancet Countdown makes a yearly overview of the impacts of climate change on human health. The ClientEarth case against Polish coal power plants is an interesting read as well.

[3] Family planning should always be voluntary and empower people to make choices that are best for them. It is a delicate issue because of numerous forced sterilizations of women of color throughout the course of history.

Het VVD klimaatbeleid – suggesties voor verbetering


27-02-2021

Hiske Overweg, departement omgevingswetenschappen, Wageningen University and Research

Het experiment

In een vorige blogpost schreef ik over een gedachte-experiment. Stel dat de hele wereld het beleid uit het concept-verkiezingsprogramma van de VVD van 2021 zou uitvoeren. Wat zouden dan de gevolgen zijn voor het klimaat? Zijn de ambities van de VVD voldoende om onze beloftes uit het Parijsakkoord waar te maken?

Deze vraag probeerde ik te beantwoorden met behulp van de En-ROADS climate simulator, gemaakt door MIT Sloan School of Management en de denktank Climate Interactive. De simulator is gecalibreerd aan de hand van 6 “integrated assessment models”, dit zijn de beste klimaatmodellen die er in de wetenschap ontwikkeld zijn. Ik schatte dat het beleid van de VVD op mondiale schaal zou leiden tot een temperatuurstijging van ongeveer 2.2oC, dus het Parijsakkoord zou niet worden gehaald.

Welke mogelijkheden zijn er om dit klimaatbeleid te verbeteren? In deze blogpost doe ik een aantal suggesties. Ik zal beginnen met de suggesties waarvan ik denk dat ze goed bij het gedachtegoed van de VVD passen en langzaamaan verder daarvan afwijken. Dus mocht je halverwege denken ‘wat een linkse gehobby’, lees dan niet verder en stuur een mailtje met jouw standpunt naar enroads [at] his.ke (serieus, ik ben benieuwd!).

CO2 belasting voor iedereen

In het VVD programma staat: Een lagere energiebelasting voor huishoudens en kleinverbruikers, waaronder ook kleine ondernemers.

Waarom zou je het MKB en particulieren niet aanmoedigen om zuinig met energie om te gaan? Het voorstel van de VVD ontmoedigt innovatie. Natuurlijk, een belasting brengt lastenverzwaring die je op een andere manier moet compenseren (denk aan BTW, inkomstenbelasting of uitkeringen bijvoorbeeld).

Als je gelooft in een vrije markt, kun je in principe álle maatregelen die de VVD voorstelt voor de energiemarkt vergeten, en in plaats daarvan met een belasting op CO2 precies hetzelfde resultaat behalen. Om dit te demonstreren heb ik het eindscenario uit mijn vorige blogpost aangepast. Alle voorstellen van de VVD op het gebied van energie heb ik ongedaan gemaakt, en in plaats daarvan heb ik een hoge belasting op CO2 ingevoerd (110$/ton CO2). Het heeft hetzelfde effect op de temperatuur in het jaar 2100. Scenario link

Een CO2 belasting van 110$/ton CO2 heeft in En-ROADS net zo veel effect als alle maatregelen die de VVD in haar verkiezingsprogramma voorstelt.

Uiteindelijk is het voor een CO2 belasting wel van cruciaal belang om dit Europees niveau goed te regelen. De VVD stelt voor: Een Europese CO2-grensheffing om oneerlijke concurrentie op mondiaal niveau te voorkomen. Wat ik mis in het VVD programma is de bereidheid om de huidige CO2 belasting flink uit te breiden en daar binnen de EU hard voor te lobbyen.

Draagvlak creëren

De klimaatdiscussie is de afgelopen decennia onnodig gepolariseerd.(…) Drammers misbruikten klimaatbeleid als ideologisch instrument om mensen te betuttelen en een andere levensstijl op te dringen.(…)Voor het bouwen van zonneparken en windmolens op land is het creëren en verkrijgen van draagvlak onder de lokale bevolking een voorwaarde.

De VVD erkent dat draagvlak een belangrijk aspect voor klimaatbeleid is, maar komt niet met concrete plannen om dit draagvlak te vergroten. Ik zou drie ideeën willen aandragen: onderwijs, burgerparticipatie en multisolving.

Onderwijs

Het belang van goed onderwijs op het gebied van klimaat is essentieel voor de toekomst. Om maatschappelijk draagvlak te vergroten, moeten we een abstract probleem als klimaatverandering tastbaar zien te maken. Daarnaast is beter begrip van alle wisselwerkingen in het klimaatsysteem vereist om effectieve beleidsvoorstellen te kunnen maken. Daarom ben ik enthousiast over de En-ROADS climate simulator. Je kunt er zelf mee aan de slag om te experimenteren met je eigen klimaatbeleid, of je kunt een workshop volgen of een rollenspel spelen. Meer dialoog aan de hand van dergelijk materiaal lijkt mij een goede manier om draagvlak te vergroten. (Laat me weten welk materiaal jij kan aanbevelen!)

Burgerparticipatie

Met een burgerforum betrek je burgers dichter bij de politiek. [1] Door mensen willekeurig te selecteren, zorg je dat verschillende groepen binnen de samenleving gehoord worden. Een paar interessante initiatieven:

Multisolving – veelzijdige oplossingen

Het is belangrijk mensen goed te informeren over positieve neveneffecten van klimaatbeleid. Ook mensen die misschien minder geïnteresseerd zijn in klimaatproblematiek, zouden om andere redenen beleidsmaatregelen tóch kunnen steunen. Een paar voorbeelden:

Een hogere belasting op vlees zou niet alleen CO2 uitstoot beperken, maar ook bevordelijk zijn voor de volksgezondheid. Bovendien zou het leiden tot minder ontbossing. Minder ontbossing draagt bij aan een grotere biodiversiteit én verminderde verspreiding van gevaarlijke virussen. Ten slotte zou een kleinere veestapel zou ook nog de stikstofproblematiek verminderen.

Meer gebruik van openbaar vervoer vermindert niet alleen uitstoot, maar verbetert ook de luchtkwaliteit. In London is vorig jaar vastgesteld dat een 9-jarig meisje is overleden door slechte luchtkwaliteit. Volgens een studie gingen er wereldwijd in 2018 8.7 miljoen mensen dood door vervuiling door fossiele energie. Ook in Nederland is luchtvervuiling een probleem: in de omgeving van de hoogovens komt bijvoorbeeld fors meer longkanker voor. [2] Bovendien zorgt meer gebruik van openbaar vervoer voor meer lichaamsbeweging. Meer lichaamsbeweging vermindert de kans op tal van leefstijlziektes (om COVID-19 maar even niet te noemen).

De En-ROADS website heeft nog veel meer voorbeelden van veelzijdige oplossingen. Je kunt er lezen over hergebruikt toiletpapier in Nederlandse fietspaden en patiënten die beter slapen door energiebesparing in het ziekenhuis.

Kijk kritisch naar het verleden

Het lijkt mij belangrijk om te leren van de fouten die de afgelopen jaren zijn gemaakt. Een paar observaties:

  • De stikstofproblematiek heeft laten zien dat het uitstellen van concreet beleid tot escalatie van problemen leidt. Dan vind ik het verontrustend als VVD-kamerlid Mark Harbers zegt: “Ik denk echt dat we gebaat zijn bij rust: laten we nou even een paar jaar nemen voor de maatregelen die we al hebben genomen.” Ehm… het PBL heeft al berekend dat de plannen van Rutte III niet voldoende zijn om de uitstoot in 2030 voldoende in te perken. We zien nu al dat de elektrificatie van de industrie en de verduurzaming van woningen meer tijd kost dan gedacht. Laten we vooral niet stil gaan zitten om de volgende generaties met nóg grotere problemen op te schepen.
  • Het energiegebruik door datacentra (en datacentra in aanbouw) rijst de pan uit. Het is geen goed idee om aanbesteding van projecten die een astronomische hoeveelheid energie nodig hebben, over te laten aan lokale overheden. De gevolgen daarvan zijn dat het belastiggeld wat Nederlanders betalen aan windparken ten goede komt van multinationals. Op deze manier mist Nederland de doelstellingen voor duurzame energie (Nederland heeft de minst duurzame energie van de EU!), en betalen we extra aan Denemarken om dat af te kopen. Ik mis voorstellen in het VVD beleid om dergelijke fiasco’s in de toekomst te voorkomen.
  • Vage ambities leiden niet tot concrete resultaten. Zonder controle door de overheid maken grote bedrijven hun beloftes om energie te besparen niet waar. Het is leuk om te streven naar de helft minder grondstofgebruik in 2030, maar zelfs het PBL weet niet hoeveel grondstoffen er in Nederland verbruikt worden.
Hulp aan ontwikkelingslanden

In het VVD programma staat: De uitgaven aan de opvang van Syrische vluchtelingen in Jordanië en Turkije zijn de afgelopen jaren bijvoorbeeld een goede investering gebleken. Dit geldt niet voor de traditionele praktijk van ontwikkelingssamenwerking, waarbij geld wordt gegeven aan armere landen om zich op basis van onze normen te ontwikkelen. (…) Extra geld voor noodhulp, ten koste van goedbedoelde maar vaak weinig effectieve langjarige projecten. Bij de toekenning van deze noodhulp komt meer nadruk op het voorkomen van migratiestromen.

Wat mij betreft zijn deze stellingen slecht onderbouwd. Ik ben het ermee eens dat er ontwikkelingssamenwerkingsprojecten zijn aan te wijzen die niet het beoogde doel bereikten, of inefficiënt met geld omgingen. Er zijn óók meer dan genoeg projecten die wat mij betreft onze steun verdienen.

Neem bijvoorbeeld de hulporganisatie BRAC uit Bangladesh, die significant heeft bijgedragen aan vermindering van armoede in Bangladesh en andere landen. Het succes van BRAC is te danken aan kritische evaluatie en constante herziening van projecten, zoals valt te lezen in het NRC en The Guardian. De projecten van BRAC zijn zó succesvol dat de organisatie in 2019 83% van zijn inkomsten zelf kon financieren.

En om nog even op het VVD standpunt van ‘goede investeringen’ terug te komen: de organisatie Givewell heeft uitgezocht welke goede doelen het kosteneffectiefst zijn. In hun top 9 staat geen enkel opvangproject van vluchtelingen. Focus op het tegengaan van migratiestromen lijkt mij bijzonder ineffectief (en inhumaan bovendien), zeker als de gevolgen van klimaatverandering erger worden. Hoe deze symptoombestrijding nu al te kort schiet, komt duidelijk aan bod in de documentaire ‘Verloren Jongens‘. De focus op migratiestromen is een typisch voorbeeld van de rechtlijnige kijk en gebrek aan systeemdenken waar ik in mijn vorige blogpost over schreef.

Het potentiaal van ontwikkelingshulp kan in kaart worden gebracht met behulp van de En-ROADS climate simulator. Beter onderwijs voor meisjes, voorlichting over geboortebeperking en aanbod van anticonceptie kan leiden tot een verminderde bevolkingsgroei. [3] Daarnaast hebben boeren in ontwikkelingslanden baat bij onderwijs over duurzamere landbouwpraktijken, zoals agroforestry. Dit zijn opnieuw veelzijdige oplossingen, die niet alleen bijdragen aan klimaatproblematiek, maar óók zorgen voor emancipatie, betere inkomensgarantie voor boeren en vermindering van migrantenstromen. Deze aanpak kan ons weer 0.1oC dichter bij het doel uit het Parijsakkoord brengen. Scenario link

Ontwikkelingshulp door onderwijs op het gebied van geboortebeperking en landbouwpraktijken in En-ROADS

Voorbeelden van interessante projecten op dit gebied:

  • Het PIP project, waarbij boeren én boerinnen leren over duurzame landbouwpraktijken. De boeren krijgen geen financiële steun, maar zijn intrinsiek gemotiveerd om aan het project mee te werken.
  • Het project Solar Sister waarin vrouwen in Afrika getraind worden om hun eigen onderneming met verlichting en fornuizen op zonne-energie op te zetten.

Persoonlijk denk ik dat wij, als bewoners van ontwikkelde landen met een grote historische CO2 voetafdruk, ook een morele verplichting hebben om ontwikkelingslanden te helpen zich te ontwikkelen, zéker als we willen voorkomen dat deze landen net zoveel gaan uitstoten als wij in het verleden hebben gedaan. Maar ook los van deze ethische overtuiging denk ik dat er genoeg redenen zijn om deze landen te helpen.

Conclusie

De belangrijkste aspecten die wat mij betreft missen in het klimaatbeleid van de VVD zijn:

  • Een CO2 belasting voor iedereen. Iedereen moet aangemoedigd worden om energie te besparen. Behoud van koopkracht en concurrentiepositie kan via andere interventies geregeld worden.
  • Het maatschappelijk draagvlak voor klimaatbeleid kan worden uitgebreid door goed onderwijs, aandacht voor veelzijdigheid van klimaatoplossingen en burgerparticipatie.
  • Een kritische analyse van wat in het verleden mis is gegaan (denk aan stikstofproblematiek, aanleg van datacentra, vage doelstellingen zonder controle).
  • Ontwikkelingshulp, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs voor meisjes en hulp met duurzame landbouw.

Om het Parijsakkoord te halen dienen daarnaast de maatregelen die wél worden genoemd in het VVD programma met grotere ambitie te worden uitgevoerd. Probeer zelf maar eens uit wat er in dit eindscenario nog nodig is om richting 1.5oC opwarming te komen.

Feedback

Wat denk je van de suggesties die ik voorstel? Zijn er andere belangrijke verbeteringen te bedenken voor het VVD klimaatbeleid? Je kunt me bereiken via enroads [at] his.ke of via LinkedIn.

Meer informatie over En-ROADS

Ben je benieuwd naar de En-ROADS climate workshop? Volg de workshop op de En-ROADS website (in het Engels), bekijk een lange of een korte opname ervan op YouTube of contacteer één van de Nederlandse En-ROADS climate ambassadors voor een interactieve sessie in het Nederlands.

[1] David van Reybrouck heeft hier een interessant boek over geschreven.

[2] The Lancet Countdown brengt jaarlijks de gevolgen van klimaatverandering op volksgezondheid in kaart. De aflevering over steenkool van de NTR serie ‘Bodem in zicht’ laat zien hoe de steenkool die wij in Nederland gebruiken in Siberië gewonnen wordt en wat de gevolgen zijn voor de lokale bevolking.

[3] Beleid gericht op geboortebeperking moet altijd vrijwillig zijn en vrije keuze respecteren. Het is een delicaat onderwerp vanwege de vele gedwongen sterilisaties van gekleurde vrouwen die in de loop van de geschiedenis hebben plaatsgevonden.

Dutch climate policy and the importance of systems thinking


21-02-2021

Hiske Overweg, department of environmental sciences, Wageningen University and Research

You can also read this post in Dutch.

The experiment

In a previous blogpost I conducted a thought experiment. We imagined what would happen if the whole world would implement the policy from the 2021 electoral programme concept of the Dutch prime minister’s party. What would be the consequences for the climate? Is the VVD ambitious enough to meet the targets in the Paris Agreement?

I tried to answer these questions using the En-ROADS climate simulator, made by MIT Sloan School of Management and the thinktank Climate Interactive. The simulator has been calibrated by 6 “integrated assessment models”, the best climate models available in science.

I estimated that applying the VVD policy on a worldwide scale would lead to a rise in temperature of roughly 2.2oC, so their plans don’t meet the Paris target, but perhaps this wasn’t the most important message. In this post I’d like to highlight a few more conclusions which can be drawn from the thought experiment.

No magic potion

There is no magic potion against climate change. As we saw in the thought experiment, many interventions are needed to meet the targets of the Paris Agreement. The En-ROADS simulator shows that we can still meet our target in a number of ways however, as long as we act now. Here is the simulator, please try for yourself!

Too good to be true, unfortunately
Orders of magnitude

Admittedly every little bit helps [1], but it is important to understand the relative impact of different measures. [2] How does the effect of a carbon tax compare to the effect of massive afforestation, for instance? You can try it out yourself using the En-ROADS simulator. Orders of magnitude also matter to understand the potential impact of interventions. Take the example of recycling frying fat in biofuel. It is a good way to recycle residues, but in 2011 estimates indicated that we can collect about 8 L per person per year, so we’d have to eat many more French fries (or Mars bars, if you’re Scottish) to replace a significant amount of the gasoline and kerosene we use.

The importance of systems thinking

When considering policy measures to tackle climate change, it is essential to take into account the entire system in which these measures are applied. We tend to think in simple event-based structures, as sketched below.

Event-based view of the world. Source: Business Dynamics, John D. Sterman, figure 1.3

The tricky aspect of complex systems which we tend to overlook is that these systems react to our actions. Two examples from the VVD climate policy:

Preventing traffic jams

According to the VVD we are in need of more roads in the Netherlands. This conclusion is based on the (pre-corona?) observation that our roads are too crowded, which leads to undesirably long journey times and traffic jams. The system will respond to the solution of creating more roads however: people will drive more, which in the long run potentially leads to even more traffic jams. This is a rather simple side effect which is overlooked in the event-based view.

Fighting traffic jams in an event-based view
Subsidizing renewable energy

The VVD mentions subsidies for renewable energy in its electoral programme. The goal is redution of CO2 emission. The reasoning behind this measure is that subsidy of renewables will lead to an improved competitiveness with fossil fuels.

Reduction of CO2 emisison in an event-based view

The shortcoming of this approach is easily visible in the En-ROADS Climate simulator. Scenario link Subsidizing renewables makes energy cheaper (blue line, left hand graph) compared to the baseline scenario (black line, left hand graph). This leads to increased energy consumption (right), which is why this measure on its own only has a small influence on reduction of emissions. The temperature in the year 2100 will only be 0.2oC lower than in the baseline scenario.

The effect of subsidizing renewables in En-ROADS
Feedback loops

It is evident we should see beyond the end of our nose. But even if our nose would be as long as Pinocchio’s, that wouldn’t suffice! Our mental model needs to be adapted to the dynamic world in which we live. It should look more like this:

Mental model of the feedback view. Source: Business Dynamics, John D. Sterman, figure 1.4
Lots of feedback mechanisms

I gave two simple examples to demonstrate the shortcomings of the event-based view. What makes reality even more complicated is the interaction of many feedback mechanisms, which even change in time. This is why a model like En-ROADS, in which many feedback loops are accounted for, is extremely convenient. As an example, the systems diagram of GDP in En-ROADS looks as follows (and this is only a tiny part of the entire climate model!).

System diagram of GDP. Source: En-ROADS reference guide

Fortunately you don’t need to go into the details of all these diagrams to use En-ROADS – complicated chains of causes and effects are automatically modeled in the background.

Carefully consider your goal

One important aspect of a complex system is that policy makers need to consider carefully which behavior to reward. We’ve seen already that subsidizing renewables on its own has only a moderate effect on reducing emissions, because it stimulates energy use. If our goal is to reduce emissions, the best thing we can do is to directly reward emission reduction. This can be done with a significant carbon tax, which has more impact on temperature than subsidizing renewables: the tax can reduce the increase in temperature by 0.7oC compared to the baseline scenario. Scenario link

The effect of a significant carbon tax in En-ROADS, introduced gradually between 2020 and 2030.

Also in this case it is of critical importance to consider side effects – without further measures a carbon tax will hit the poorest people hardest.

To sum it all up
  • We’ll need to intervene in many ways to counteract climate change. There is no magic potion which will solve everything.
  • Orders of magnitude matter when considering the relative impact of measures. The En-ROADS climate simulator can help with these.
  • When proposing a new policy, it is important to consider all feedback loops in the system.
  • The En-ROADS climate simulator is a great tool, because the simulator contains a large amount of feedback loops.
  • When formulating policies, it is useful to carefully consider the end goal. A reward mechanism which directly supports the goal is oftentimes more efficient then a reward mechanism which does so indirectly.
Feedback

Let me know which assumptions don’t make sense to you! What is your favorite En-ROADS scenario? Do you know any good illustrations of shortcomings of event-based thinking? You can reach me at enroads [at] his.ke or via LinkedIn.

More info on systems thinking

Climate Interactive offers an introduction in systems thinking to tackle climate change. Donella Meadows wrote an introduction to systems thinking. The book Business Dynamics by John D. Sterman dives deeper into the material.

More info on En-ROADS

Curious about the En-ROADS climate workshop? Participate in the workshop on the En-ROADS website (mostly in English), watch a long or a short workshop recording on YouTube or contact an En-ROADS climate ambassador for an interactive workshop in your preferred language.

[1] In this essay Rutger Bregman explains clearly why small scale individual action also matters.

[2] David MacKay wrote an informative book about this. It is freely available.

Het VVD klimaatbeleid en het belang van systeemdenken


21-02-2021

Hiske Overweg, departement omgevingswetenschappen, Wageningen University and Research

Het experiment

In een vorige blogpost schreef ik over een gedachte-experiment. Stel dat de hele wereld het beleid uit het concept-verkiezingsprogramma van de VVD van 2021 zou uitvoeren. Wat zouden dan de gevolgen zijn voor het klimaat? Zijn de ambities van de VVD voldoende om onze beloftes uit het Parijsakkoord waar te maken?

Deze vraag probeerde ik te beantwoorden met behulp van de En-ROADS climate simulator, gemaakt door MIT Sloan School of Management en de denktank Climate Interactive. De simulator is gecalibreerd aan de hand van 6 “integrated assessment models”, dit zijn de beste klimaatmodellen die er in de wetenschap ontwikkeld zijn.

Ik schatte dat het beleid van de VVD op mondiale schaal zou leiden tot een temperatuurstijging van ongeveer 2.2oC, dus het Parijsakkoord zou niet worden gehaald, maar wellicht was dit niet de belangrijkste boodschap. In deze blogpost wil ik nog een aantal punten illustreren aan de hand van dat gedachte-experiment.

Geen wondermiddel

Tegen klimaatverandering bestaat geen wondermiddel. Zoals we in het gedachte-experiment zagen, zullen we op vele vlakken moeten ingrijpen om de doelstellingen uit het Parijsakkoord te halen. De En-ROADS simulator laat zien dat er wél nog veel verschillende mogelijkheden zijn om het Parijsakkoord te halen, zolang we nu in actie komen. Hier is de simulator, probeer het zelf eens uit!

Helaas te mooi om waar te zijn…
Ordes van grootte

Natuurlijk, alle kleine beetjes helpen [1], maar het is wel belangrijk dat we de relatieve impact van verschillende maatregelen begrijpen. [2] Hoe verhoudt het effect van een belasting op CO2 zich tot het massaal aanplanten van bomen, bijvoorbeeld? Dit kun je zelf uitzoeken met de En-ROADS simulator. Verder zijn ordes van grootte ook belangrijk om te begrijpen hoeveel impact interventies kunnen hebben. Neem bijvoorbeeld het idee om frituurvet als biobrandstof te gebruiken. Dat is een nuttige bestemming voor een reststof, maar in 2011 is al uitgerekend dat we jaarlijks ongeveer 8 L per hoofd van de bevolking produceren, dus we moeten flink wat extra patat gaan eten om onze benzine en kerosine te vervangen met biobrandstof uit frituurvet.

Het belang van systeemdenken

Wanneer we maatregelen bedenken om klimaatverandering tegen te gaan, is het essentieel om naar het gehele systeem te kijken waarin we die maatregelen toepassen. Vaak zijn we geneigd om te denken in te simpele structuren, zoals hieronder geschetst.

Rechtlijinige kijk op de wereld. Bron: Business Dynamics, John D. Sterman, figuur 1.3

Het probleem in complexe systemen is dat we vaak vergeten de reactie van het systeem op ons handelen in overweging te nemen. Twee voorbeelden uit het VVD programma:

Filebestrijding

Volgens de VVD moeten er in Nederland meer wegen worden aangelegd. Dit komt voort uit de (pre-corona?) situatie waarin de wegen te druk zijn, wat leidt tot een onwenselijk lange reistijd en overlast door files. Het systeem reageert echter op de oplossing om meer wegen aan te leggen: mensen zullen méér gaan autorijden, en uiteindelijk staan we evenveel of meer in de file. Dit is een vrij simpel neveneffect wat in de rechtlijnige kijk over het hoofd wordt gezien.

Filebestrijding volgens een rechtlijnige kijk
Subsidie van duurzame energie

De VVD schrijft in haar programma over subsidies voor duurzame energie. Het beoogde doel is de vermindering van de CO2 uitstoot. De achterliggende gedachte is dat subsidie leidt tot een betere concurrentiepositie ten opzicht van fossiele energiebronnen.

Vermindering van de CO2 uitstoot in een rechtlijnige aanpak

De tekortkoming van deze aanpak is goed te zien in de En-ROADS Climate simulator. Scenario link Als we groene energie subsidiëren gaat de prijs van energie omlaag (blauwe lijn, links) ten opzichte van de status quo (zwarte lijn, links). Hierdoor gaat het totale energieverbruik omhoog (rechts), en daarmee heeft deze maatregel op zichzelf slechts een kleine invloed op de vermindering van CO2 uitstoot. Het reduceert de temperatuurstijging met slechts 0.2oC ten opzichte van de status quo.

Het effect van een subsidie op duurzame energie in En-ROADS
Wisselwerking

We moeten dus verder kijken dan onze neus lang is. Maar zelfs als onze neus zo lang zou zijn als die van Pinocchio, dan zijn we er nog niet! We moeten ons mentale model aanpassen aan de dynamische wereld waarin we leven. Dat ziet er ongeveer zo uit:

Mentaal model met wisselwerking. Bron: Business Dynamics, John D. Sterman, figuur 1.4
Heel veel wisselwerking

Ik heb twee versimpelde voorbeelden gegeven waarin de rechtlijnige aanpak tekort schiet. Wat de realiteit ingewikkelder maakt, is dat er ongelooflijk veel wisselwerkingen zijn, die ook nog eens veranderen in de loop van de tijd. Daarom is een model als En-ROADS, waarin een groot aantal wisselwerkingen in rekening worden gebracht, erg nuttig. Het systeemdiagram van het bruto nationaal product in En-ROADS ziet er bijvoorbeeld als volgt uit (en dat is nog maar een klein onderdeel van het gehele klimaatmodel!).

Systeemdiagram van het bruto nationaal product. Bron: En-ROADS reference guide

Gelukkig hoef je dit systeem niet te doorgronden om zelf met de simulator aan de slag te gaan – ingewikkelde ketens van oorzaak en gevolg worden vanzelf op de achtergrond gemodelleerd.

Denk goed na over je doel

Eén belangrijk aspect in een complex systeem is dat je als beleidsmaker goed moet nadenken wat voor gedrag je wilt belonen. We hebben al gezien dat een subsidie op duurzame energie op zichzelf vrij weinig effect heeft op vermindering van de CO2 uitstoot, doordat het energiegebruik stimuleert. Als we ons vermindering van uitstoot ten doel stellen, kunnen we het beste vermindering van uitstoot direct belonen. Met een significante belasting op CO2 uitstoot, bereiken we een veel groter effect dan met een subsidie op duurzame energie: de belasting reduceert de temperatuurstijging met 0.7oC ten opzichte van de status quo. Scenario link

Het effect van een signifcante belasting op CO2 uitstoot in En-ROADS – geleidelijk ingevoerd tussen 2020 en 2030.

Ook in dit scenario is het ongelooflijk belangrijk om na te denken over neveneffecten – zonder verder maatregelen zal een belasting op CO2 uitstoot het armste deel van de wereldbevolking het hardst treffen.

Kortom
  • We moeten op veel verschillende terreinen aan de slag om klimaatverandering binnen de perken te houden. Er is geen wondermiddel.
  • Het is belangrijk om een idee te hebben van de orde van grootte van het effect van verschillende maatregelen op klimaatgebied. De En-ROADS climate simulator komt hierbij goed van pas.
  • Bij het voorstellen van nieuw beleid, is het van belang om het gehele systeem zo veel mogelijk te overzien en wisselwerkingen in acht te nemen.
  • De En-ROADS climate simulator is een fantastisch hulpmiddel, omdat de simulator een grote hoeveelheid wisselwerkingen bevat.
  • Bij het maken van beleid, is het nuttig goed na te denken over je uiteindelijke doel. Een belongingsmechanisme dat direct naar je doel leidt, is vaak effectiever dan een mechanisme wat dat indirect doet.
Feedback

Laat me weten welke aannames volgens jou niet kloppen! Wat is jouw favoriete En-ROADS scenario? Weet je nog goede voorbeelden van problemen waarin een rechtlijnige aanpak tekortschiet? Je kunt me bereiken via enroads [at] his.ke of via LinkedIn.

Meer informatie over systeemdenken

De denktank Climate Interactive heeft een introductie in systeemdenken op klimaatgebied online staan. Donella Meadows heeft een introductie in systeemdenken geschreven, zie ook de recensie van De Correspondent. Het boek Business Dynamics van John D. Sterman gaat hier dieper op in.

Meer informatie over En-ROADS

Ben je benieuwd naar de En-ROADS climate workshop? Volg de workshop op de En-ROADS website (in het Engels), bekijk een lange of een korte opname ervan op YouTube of contacteer één van de Nederlandse En-ROADS climate ambassadors voor een interactieve sessie in het Nederlands.

[1] Rutger Bregman houdt een mooi betoog waarom een kleine eigen bijdrage er ook toe doet.

[2] David MacKay heeft hier een informatief boek over geschreven. Het is gratis beschikbaar.

Rabobank en Microsoft – carbon banking

30-01-2021

Hiske Overweg, departement omgevingswetenschappen, Wageningen University and Research

Eergisteren verscheen er in het NRC een artikel over de “carbon banking” plannen van Rabobank en Microsoft. De volgende figuur vat de plannen samen: het doel is om bomen te planten op een gebied van 15 miljoen hectare en daarmee in 2025 de uitstoot van 150 Mton CO2 (volgens het artikel gelijk aan 0.5% van de jaarlijkse wereldwijde uitstoot) te compenseren.

Het plan van Rabobank en Microsoft

Laten we eens kijken of we die getallen kunnen reproduceren. Ik gebruik hiervoor de En-ROADS climate simulator (ontwikkeld door MIT Sloan School of Management en de denktank Climate Interactive). Het model is gecalibreerd aan de hand van 6 “integrated assessment models”, dit zijn de meest accurate klimaatmodellen ter wereld.[1]

Wereldwijde CO2 uitstoot

Als we in En-ROADs kijken naar de wereldwijde CO2 uitstoot, zitten we vandaag de dag op 60 Gton per jaar. 0.5% daarvan is dus 300 Mton en niet 150 Mton. Maar goed, ik heb ook een jaartje sterrenkunde gestudeerd, dus een verschil van een factor twee, daar lig ik nou niet echt van wakker.

Bebossing in En-ROADS

De maximale hoeveelheid land die wereldwijd beschikbaar zou kunnen zijn om bomen te planten is ongeveer 700 miljoen hectare. Dan hebben we het over twee keer het oppervlak van India. De 15 miljoen hectare waar Rabobank en Microsoft over praten, is 2% daarvan. Laten we optimistisch zijn en aannemen dat het lukt om al de benodigde bomen dit jaar nog te planten. In de onderstaande grafiek, die netto CO2 verwijdering weergeeft, zien we een héél klein groen lijntje ontstaan (bovenop de horizontale as, het is lastig te zien). De hoeveelheid CO2 die in 2025 op deze manier wordt verwijdert is 4 Mton.

CO2 verwijdering wanneer 15 miljoen hectare in 2021 wordt bebost
2 x India

Laten we een onrealistisch gedachte-experiment doen. Stel, we zouden in 2021 bomen planten op een oppervlak ter grootte van twee keer India, dan zouden we de 150 Mton die Microsoft en Rabobank noemen nét halen.[2]

CO2 verwijdering wanneer we in 2021 een oppervlak ter grootte van twee keer India bebossen.
Koolstofvastlegging in landbouwgrond

In de plannen van Microsoft en Rabobank wordt gesproken over agroforestry. Deze teeltwijze, waarbij bomen worden gecombineerd met landbouw op hetzelfde perceel, heeft nog een belangrijk mechanisme om CO2 uit de lucht te verwijderen: het verbetert de bodemkwaliteit, wat er toe leidt dat de bodem meer koolstof kan vastleggen.[3] Komen we op die manier dichter bij de 150 Mton die Microsoft en Rabobank zich ten doel stellen? Het wereldwijde landbouwoppervlak bedraagt 5 miljard ha. In dit project hebben we het dus over 3% van dat oppervlak. Laten we eens kijken waar koolstofvastlegging op die schaal toe leidt in En-ROADS. De extra koolstofvastlegging bedraagt 20 Mton (helaas kan ik de schaal van de verticale as niet aanpassen):

CO2 verwijdering door koolstofvastlegging in de bodem
Wat mist er nog?

We hebben 24 Mton CO2 verwijdering aannemelijk gemaakt met ons model. We missen dus nog een significant deel van 150 Mton waar Rabobank en Microsoft van spreken. Zijn onze aannames wel correct? Met de standaard instelling in En-ROADS, duurt het 80 jaar totdat een gemiddelde boom in een bos volgroeid is. De bomen waar we het hier over hebben staan op akkers ten zuiden van de Sahara. Ze vangen daarom meer zonlicht dan de gemiddelde boom, en groeien wellicht sneller. Aan de andere kant, ze groeien vaak in droge gebieden met slechte bodemkwaliteit, dus ze zouden ook lángzamer kunnen groeien (wie kan het me vertellen?). Laten we kijken wat er gebeurt als bomen sneller zouden groeien. We passen de instelling in En-ROADS aan zodat het 20 jaar duurt voor bomen volgroeid zijn, in plaats van 80 jaar. Met deze instelling behalen we het gewenste doel.[4]

CO2 verwijdering indien bomen in 20 jaar volgroeid zijn
Conclusie

Volgens de En-ROADS climate simulator zou met het plan van Microsoft en Rabobank in 2025 24 Mton aan CO2 uit de atmosfeer worden verwijderd. Indien tropische bomen op akkers in Afrika in 20 jaar volgroeid zijn, in plaats van de 80 jaar die een gemiddelde boom daar over doet, dán halen we het doel van Microsoft en Rabobank wel (mocht je verstand hebben van tropische bomen, laat het me weten!). Het zou interessant zijn als Rabobank en Microsoft inzage geven in welke aannames zij hebben gemaakt. Bomen planten lijkt me een nobel streven, maar ik zou graag een betere onderbouwing van de cijfers zien. Microsoft runs on trust (aldus Microsoft). Well, I trust transparency.

Feedback

Laat me weten welke aannames volgens jou niet kloppen! Je kunt me bereiken via enroads [at] his.ke of via LinkedIn.

Meer informatie over En-ROADS

Ben je benieuwd naar de En-ROADS climate workshop? Volg de workshop op de En-ROADS website (in het Engels), bekijk een lange of een korte opname ervan op YouTube of contacteer één van de Nederlandse En-ROADS climate ambassadors voor een interactieve sessie in het Nederlands.

[1] Meer informatie over de aannames van het model kun je vinden in de En-ROADS reference guide. Mocht je het er niet mee eens zijn, dan kun je de aannames ook naar eigen inzicht aanpassen in de simulator.

[2] Lees hier meer over de positieve en negatieve neveneffecten van grootschalige bebossing.

[3] De documentaire Kiss the Ground gaat hier nader op in.

[4] Een ander aspect dat niet aan bod komt in het persbericht over dit plan is de vraag hoe boeren gemotiveerd worden om mee te doen. Ik ben enthousiast over de PIP approach

Rabobank and Microsoft – carbon banking plans

30-01-2021

Hiske Overweg, department of environmental sciences, Wageningen University and Research

You can also read this post in Dutch

Yesterday Rabobank announced a carbon banking plan in collaboration with Microsoft. The figure below summarizes their ambitions: they aim to plant trees on a land area of 15 million ha in order to compensate for 150 Mton of CO2 emissions in 2025.

Plan by Rabobank and Microsoft

Let’s try to estimate ourselves how realistic this plan is. To do so I use the En-ROADS climate simulator (developed by MIT Sloan School of Management and the think tank Climate Interactive). The model has been calibrated using 6 “integrated assessment models”, the most accurate climate models in the world.[1]

Worldwide CO2 emission

According to En-ROADs today’s global emissions are at 60 Gton per year. 150 Mton would correspond to 0.25% of the global CO2 emissions, so that would be a significant step!

Afforestation in En-ROADS

Worldwide the maximal land area availabe for afforestation is estimated to be roughly 700 million ha. That is twice the size of India. The 15 million ha which Rabobank and Microsoft aim for, would be 2% of that. Let’s be optimistic and assume that they manage to plant all the trees they want this year. In the graph below, you see a tiny green line, close to the horizontal axis (it is hard to spot, I admit). The amount of CO2 which would be removed from the atmosphere in 2025 is roughly 4 Mton.

CO2 removal in case we’d manage to plant trees on 15 Mha this year
2 x India

Let’s do a more unrealistic thought-experiment. Suppose we’d plant trees on an area of twice the size of India this year. If we focus solely on the carbon removal capacity from trees, this would just about meet the target which Microsoft and Rabobank set themselves.[2]

CO2 removal in case we’d plant trees on an area of 2xIndia this year
Agricultural soil sequestration in En-ROADS

Agroforestry has one other major beneficial effect which leads to CO2 removal: it improves soil quality which in turn increases the ability of the soil to sequester carbon.[3] Does this effect get us any closer to the 150 Mton Microsoft and Rabobank aim for? The global area of land in use for agriculture is approximately 5 billion ha. So in this project, we are talking about 3% of that area. Let’s see how large the change is in En-ROADS. The extra carbon sequestered by the soil is 20 Mton (apologies for not being able to adapt the vertical scale of the graph!):

CO2 removal by agricultural soil sequestration
Could we be missing something?

So far we have been able to explain 24 Mton of carbon removal of the 150 Mton Rabobank and Microsoft are aiming for. Perhaps our modeling assumptions are incorrect. With the default settings, En-ROADS assumes that an average tree in a forest takes 80 years to mature. The trees we are concerned with here, grow on farm land in Sub-Saharan Africa. They get exposed to a lot of sunlight and might therefore mature faster. On the other hand, they might grow in dry regions with poor soil quality, so perhaps they don’t (any experts in the audience?). Let’s look see what happens when trees mature faster. If we change the assumptions in En-ROADS such that our trees mature in 20 years time instead of 80, we actually reach the desired target.[4]

CO2 removal in case trees mature in 20 years
Conclusion

According to the En-ROADS climate simulator the plan proposed by Microsoft and Rabobank would lead to removal of 24 Mton per year of CO2 from the atmosphere in 2025. If tropical trees on farmland mature in 20 years instead of 80, the carbon removal could be an order of magnitude larger, which would be in agreement with the goal of Microsoft and Rabobank (in case you are an expert, please let me know whether these trees can mature in 20 years). It would be interesting to see how Rabobank and Microsoft came to their estimates. Their intentions are good, but a better explanation to support their claims would be welcome! Microsoft, by their own claim, runs on trust. Well, I trust transparency.

Feedback

Let me know what does not make sense to you! You can reach me at enroads [at] his.ke or via LinkedIn.

More information on En-ROADS

Curious about the En-ROADS climate workshop? Participate in the workshop on the En-ROADS website (mostly in English), watch a long or a short workshop recording on YouTube or contact an En-ROADS climate ambassador for an interactive workshop in your preferred language.

[1] You can find all assumptions made in the model in the En-ROADS reference guide. In case you disagree with them, you can adapt them in the simulator according to your own insights.

[2] Here you can read more on the positive and negative side effects of large scale afforestation

[3] This is nicely illustrated in the documentary Kiss the Ground

[4] Another aspect which isn’t discussed in the Rabobank announcement is how to motivate farmers to participate. I am enthusiastic about the PIP approach

Climate policy of the Dutch prime minister’s party (VVD)


24-01-2021

Hiske Overweg, department of environmental sciences, Wageningen University and Research

You can also read this post in Dutch

The experiment

This blogpost is a thought experiment. Imagine the entire world would implement the policy from the 2021 electoral programme concept of the Dutch prime minister’s party. What would be the consequences for the climate? Is the VVD ambitious enough to meet the targets in the Paris Agreement?

I try to answer this question using the En-ROADS climate simulator, made by MIT Sloan School of Management and the thinktank Climate Interactive. The simulator has been calibrated by 6 “integrated assessment models”, the best climate models availabe in science.

Disclaimer – my best guesstimate

I have to make assumptions to translate the VVD policy into measures I can enter in the simulator. These are marked in bold. I am merely a human being, so these assumptions are subjective by definition. Fortunately the En-ROADS climate simulator is freely available, so I would like to invite you to change my assumptions according to your own insight using the scenario links I share below.

The status quo

In this figure we see the business as usual scenario (scenario link). On the left hand side we see the estimated increase in energy use for the next 80 years. On the right hand side we see the corresponding (equivalent) CO2 emissions. If we don’t intervene, temperature will rise by 3.6oC with respect to the 19th century levels by 2100. The Paris agreement states it is desirable to limit warming well below 2oC and preferably to 1.5oC . Time for action![1] Let’s take a look at the VVD policy plans.

The VVD electoral programme
Coal

The VVD programme states: In 2030 it will be prohibited to use coal to generate electricity. Old and polluting coal plants will be closed earlier on. Carbon Capture and Storage (CCS), (…) should be considered for the subsidies for the renewable energy transition.

I enter this in En-ROADS as follows: 100% reduction in coal use by 2030, 2% accelerated retirement of coal plants and a reduced cost of CCS research by 5%. You can see the effect on coal usage and worldwide CO2 emissions below. We prevent 0.4oC of temperature increase – not a bad start![2] Scenario link

Gas

We will phase out gas production in Groningen and instead we will import it from elsewhere.

Fewer earth quakes in Groningen! – yet for the rest of the world this means business as usual.

Nuclear energy

On the long term nuclear energy can be a reliable and CO2 neutral energy source. Nuclear energy will receive support from the government, e.g. funding from the Growth Fund. (…) Nuclear energy, or the development of a thorium reactor should be considered for subsidies from the Growth Fund (SDE++).

The Growth fund contains 20 billion euros for the next five years. On a yearly basis the nuclear power plant in Borssele (the only one in the Netherlands) generates 3.3 miljoen MWh. Part of the budget of the Growth Fund could be used to subsidize nuclear energy by 0.07 $/kWh. And let us be optimistic and assume that we will be able to develop a thorium nuclear power plant by 2040. The effect on temperature is a mere 0.1oC. There are two simple explanations. In the first place, it takes about ten years to set up the infrastructure for a nuclear reactor, so it will take some time before more reactors are up and running. Secondly subsidized nuclear energy competes with renewable energy sources. In our current scenario, more nuclear energy leads to less renewable energy, whereas we are trying to reduce fossil fuel consumption.[3]

Hydrogen

Large scale production, export and use of (green) hydrogen. As an energy supply we can use nuclear reactors and renewable energy sources.

Hydrogen can be used for energy storage. It can be used to power vehicles and it can replace coal in large scale industrial processes, like steel production. In En-ROADS there are several possibilities to simulate this:

  • Electrification of vehicles, (powered by hydrogen batteries), let’s say we target 1% of the vehicles each year. This means we replace 1% of all cars by cars with hydrogen batteries. This is fairly ambitious, since under normal circumstances roughly 3% of cars gets replaced each year.
  • Electrification of industry, let’s say by 1% a year.
  • Research on hydrogen storage could lead to a breakthrough which reduces storage cost. Let us assume hydrogen storage gets 10% cheaper.

We again get 0.1oC closer to our goal. Scenario link

Renewable energy

Substantial increase in market share of renewable energy.

It is hard to quantify without a detailed strategy. I think the electoral programme can use some clarification on this point. For now, let us propose a subsidy on renewable energy of 0.02 $/kWh (you can reach a similar effect by subsidizing renewable energy infrastructure). 0.02 $/kWh is slighty more than 10% of the price a consumer pays. This reduces global warming by 0.1oC. We see an increase in total energy use, because energy becomes cheaper.[4] Scenario link

Biomass

Stop subsidies for burning biomass from wood for electricity generation. Current subsidies can only stay for wood scraps and wood from ancient forests gets excluded. Standards for the emission of particulates by biomass plants will be raised.

Increase standards cannot be simulated in En-ROADS, let’s say that a tax on biomass of $10 per barrel of oil-equivalent has a similar effect. Protection of ancient forests can be simulated as decreased deforestation, with 2% per year for instance. The total amount of used bioenergy decreases somewhat on the long term, but it is not enough to cause significant temperature change. Scenario link

Electrical cars

As part of it’s legacy the VVD party is required to spend at least half a page of their electoral programme on cars (and can’t resist noting that petrol motors sound awesome). Fortunately, they mention electrification of cars. Let’s add electricification[5] of 1% of the entire fleet each year. This is in addition to the hydrogen powered cars we added to the fleet. There is a small reduction in the amount of petrol used, but not enough to make a significant difference. Scenario link

Carbon tax

Lower energy tax for households and SMEs. (…) Introduction of tax on energy use for heavy industries (…) Raised standars of the European emission trading system ETS by reduction of the number of CO2-emission allowances.

Industrial energy use constitutes 26% of European energy use. The current price paid for emissions is €30 per tonne. Suppose the VVD plans to increase this to €50 per tonne. Since we are talking about a quarter of the energy use, the effective price is €12.5 per tonne. On top of that the VVD plans to make energy cheaper for households and SMEs. Let’s assume we are left with an effective tax of €8 per tonne. This would bring us again 0.1oC closer to our goal, because total the renewable energy share increases. Scenario link

Increased energy efficiency of buildings

Acces for SMEs to the heat fund which is currently availabe for home owners to insulate their homes.(…) Additional tax benefits for home owners who insulate their homes. (…) Subsidies for housing associations to improve sustainability of their property.

Let us enter improved sustainability of 2% of all buildings each year. This will lead to a decrease of global warming by 0.1oC. Scenario link

Recycling

Facilitate recycling, reuse and longer product lifetimes

This leads to more efficient energy use in industry (let’s say by 1% a year) and furthermore decreases waste emissions (I entered 2% per year). Slowly but steadily we reach our goal, we are again 0.1oC closer. Scenario link

Methane and other green house gases

Stop the use of non-essential, dangerous substances. (…) Reduce emissions of green house gases and nitrogen from agriculture by innovative techniques such as precision agriculture and low emission barns.(…) Increase of the ground water level in fens to reduce natural emission of green house gases. (…) Agreements with food producers and supermarkets to supply and promote more healthy food. (…) Reduction of damaging emissions of livestock farming close to natural reserves. (…)Farmers willing to cease livestock farming in regions with a high livestock density can get support from the government. Financial support for farmers who invest in low emission farming..

Let us assume we reduce the use of methane, nitrogen dioxide, PFCs en HFCs in industry by 10%, and reduce agricultural emissions by 10%. This brings us another 0.1oC closer to the Paris agreement. Scenario link

Increased sustainability of mobility and transport

The VVD programme proposes a range of measures to achieve this, such as raised emission standards for manufacturers of vehicles, a tax on kerosine and cleaner motors for inland vessels. Furthermore they propose improvements of roads, railways, cycling lanes and waterways, better connections for international trains and mobility as a service. At the same time they state the international position of Schiphol airport should be strengthened and more efficient flight routes should be investigated.

Increased efficiency of vehicles by 2% a year (with respect to the current increase of 0.5% a year) and a tax on kerosene of $10 per barrel of oil-equivalent would bring us yet again 0.1oC closer to our goal. The benefits of efficient flight routes, especially on short flights is rather small since most energy is used during take-off and landing. No matter how well you plan, it seems difficult to avoid these parts of a flight. Scenario link

Conservation of gas infrastructure

Conserve as much gas infrastructure as possible while changing energy supplies. We can adapt gas infrastructure to supply households with hydrogen or green gas.

To supply houses with energy from hydrogen, we need to convert electricity into hydrogen. This process has an energy efficiency of about 80%, meaning we waste about 20% of the energy. Hence it is more efficient to heat a home with electricity. The only advantage when it comes to sustainability is the possibility to store hydrogen in tanks, which increases buffer capacity. Yet it won’t prevent any temperature increase.

Forest

Afforestation in linked natural reserves.

54 % of the surface area of the Netherlands is used for agriculture. Let us assume we use 1% for afforestation (not necesarily agricultural land, we could also turn Lake IJssel into a swamp forest, for instance). If we scale this to the entire planet, we will face some challenges, like regions with irregular rainfall, with increased demand for agricultural land or with Jair Bolsonaro as a president (or all of the above). To get an idea of the extent of this operation: 1% of worldwide surface area would correspond to two times the area of India!Unfortunately planting trees is a bit of a hype, and the emissions from energy use are orders of magnitude larger than what trees can compensate for. This titanic effort brings us only 0.1oC closer to our goal. We shouldn’t forget to mention the positive effect on biodiversity though.[6] Scenario link

Innovation

We strengthen knowledge hubs such as Brainport Eindhoven and Foodvalley Wageningen. (…) We experiment with partnerships between educational institutions, industry and the government to contribute to solutions leading to a healthy soil, sustainable fertilization use and sustainable food production.

Innovations in agriculture (which could also be meat substitutes or in vitro meat) could lead to a smaller emission of methane and nitrogen dioxide, say by 5%. Furthermore we could develop technological innovations for carbon removal, such as biochar, regenerative agriculture[7] and mineralisation). Let us assume these technologies all reach 33% of their full potential, as they don’t exist on large scales yet. We end up with another 0.2oC decrease in temperature rise. Scenario link

Conclusion

I conclude that the VVD policy would lead to a temperature increase of 2.2oC (please mind the disclaimer!). This would have disastrous effects[8], but I see some reasons for cautious optimism:

  • The VVD usually rules the country together with more progressive parties.
  • This is a concept electoral programme, so there is room for improvement (I will write about it soon in a new blogpost)
  • If we show people what is necessary in terms of climate action, we can create societal acceptance for a more progressive climate policy (for example using the (free!) En-ROADS climate workshop)
Feedback

Let me know what does not make sense to you! Adapt the final scenario yourself. Did I overlook any important policies in the VVD programme? You can reach me at enroads [at] his.ke or via LinkedIn.

More information on En-ROADS

Curious about the En-ROADS climate workshop? Participate in the workshop on the En-ROADS website (mostly in English), watch a long or a short workshop recording on YouTube or contact an En-ROADS climate ambassador for an interactive workshop in your preferred language.

[1] Fortunately Mark Rutte agrees.

[2] On the En-ROADS website you can read more about co-benefits of reduced coal consumption.

[3] More information about the possibilities and risks of nuclear energy can be found here


[4] Interested in co-benefits of investments in renewable energy sources? Some are listed here.

[5] The consequences of lithium mining in Chile have been nicely documented by NTR. (in Dutch). Improved sustainability of lithium mining is an important problem to tackle.

[6] Read more about co-benefits regarding biodiversity and air quality

[7] “Kiss the ground” is a nice documentary on regenerative agriculture

[8] Read more about the difference between 1.5oC and 2oC global warming

Halen we het Parijsakkoord met het VVD programma?


24-01-2021

Hiske Overweg, departement omgevingswetenschappen, Wageningen University and Research

Het experiment

Deze blogpost is een gedachte-experiment. Stel dat de hele wereld het beleid uit het concept-verkiezingsprogramma van de VVD van 2021 zou uitvoeren. Wat zouden dan de gevolgen zijn voor het klimaat? Zijn de ambities van de VVD voldoende om onze beloftes uit het Parijsakkoord waar te maken?

Deze vraag probeer ik te beantwoorden met behulp van de En-ROADS climate simulator, gemaakt door MIT Sloan School of Management en de denktank Climate Interactive. De simulator is gecalibreerd aan de hand van 6 “integrated assessment models”, dit zijn de beste klimaatmodellen die er in de wetenschap ontwikkeld zijn.

Disclaimer – my best guesstimate

Om het VVD beleid te vertalen naar maatregelen die in de simulator worden ingevoerd, heb ik aannames moeten maken. Die zijn dikgedrukt. Ik ben ook maar een mens, dus deze aannames zijn per definitie niet objectief. Gelukkig is de En-ROADS climate simulator gratis beschikbaar, ik nodig je uit om de scenario’s die ik hieronder deel naar eigen inzicht aan te passen.

De status quo

In deze figuur zien we de huidige stand van zaken in de wereld (scenario link). Links het verwachte energieverbruik van de hele wereld in de komende 80 jaar. Rechts zien we de bijbehorende (equivalente) CO2 uitstoot. Als we niets doen, leidt dit tot een temperatuurstijging ten opzichte van de 19e eeuw van 3.6oC. Het Parijsakkoord stelt dat een temperatuurstijging van ruim onder de 2oC en liefst onder de 1.5oC wenselijk is. Tijd voor actie dus![1] Laten we het VVD programma eens onder de loep nemen.

Het verkiezingsprogramma van de VVD
Kolen

De VVD schrijft: In 2030 is het verboden om kolen te gebruiken om elektriciteit op te wekken. Oude, vervuilendere kolencentrales sluiten we eerder. Carbon Capture and Storage (CCS), (…) [komt] in aanmerking voor de stimuleringsregeling voor duurzame energietransitie.

In En-ROADS heb ik dit als volgt ingevoerd: 100% reductie in kolengebruik in 2030, 2% versnelling van het sluiten van kolencentrales en een kostenvermindering voor CCS onderzoek van 5%. Het effect op kolengebruik en de globale CO2 uitstoot zie je hier. We voorkomen zo 0.4oC temperatuurstijging – geen slechte start![2] Scenario link

Gas

Afbouwen van gaswinning in Groningen en doorgaan met het importeren van buitenlands gas.

Goed nieuws voor de inwoners van Groningen! – maar voor de rest van ons
betekent dit behoud van de status quo.

Kernenergie

Nieuwe kerncentrales in Nederland om op de lange termijn een betrouwbare en CO2-neutrale energievoorziening te garanderen. Kernenergie kan op overheidssteun rekenen, waaronder financiering uit het Groeifonds. (…) Kernenergie of de ontwikkeling van een Thoriumreactor komen daarom in aanmerking voor de stimuleringsregeling voor duurzame energietransitie (SDE++).

Het Groeifonds bevat 20 miljard euro voor de komende vijf jaar. Op dit moment genereert de kerncentrale in Borssele (de enige in Nederland) jaarlijks 3.3 miljoen MWh. Met een deel van het budget van het groeifonds zouden we dus een flinke subsidie op nucleaire energie van 0.07 $/kWh kunnen instellen. Laten we bovendien aannemen dat het in 2040 lukt om een Thoriumreactor te ontwikkelen. Het effect op de temperatuur is slechts 0.1oC. Hier zijn twee verklaringen voor. Ten eerste duurt het ongeveer 10 jaar om nieuwe infrastructuur voor kerncentrales op te zetten. Ten tweede concurreert goedkope nucleaire energie op de markt met hernieuwbare energiebronnen. In ons huidige scenario leidt meer gebruik van kernenergie tot minder gebruik van hernieuwbare energiebronnen, terwijl ons doel juist was om fossiel brandstofgebruik te verminderen.[3]

Waterstof

Grootschalige productie, gebruik en export van (groene) waterstof. Hiervoor kan energie uit kerncentrales en hernieuwbare energiebronnen worden ingezet.

Waterstof kan worden gebruikt voor energieopslag. Het kan als brandstof voor vervoersmiddelen dienen en het kan kolen vervangen in grootschalige industriële processen, zoals staalproductie. In En-ROADS zijn er diverse mogelijkheden om dit
te simuleren:

  • Elektrificering van voertuigen, (door gebruik te maken van een waterstofbatterij) laten we zeggen 1% van de voertuigen per jaar. Dat betekent dat we jaarlijks 1% van alle auto’s vervangen door auto’s op waterstof. Dit is vrij ambitieus aangezien normaal gesproken jaarlijks ongeveer 3% van de auto’s wordt vervangen.
  • Electrificering van de industrie, laten we zeggen met 1% per jaar.
  • Onderzoek naar waterstofopslag zou kunnen leiden tot een doorbraak die een sterke kostenverlaging met zich mee brengt. Laten we aannemen dat waterstofopslag 10% goedkoper wordt.

Hiermee komen we weer 0.1oC dichter bij ons doel. Scenario link

Hernieuwbare energie

Substantiële uitbreiding van het aandeel duurzame energie.

Dit is lastig te kwantificeren zonder verdere uitleg van de strategie. Wat mij betreft kan het verkiezingsprogramma op dit punt dus wel wat verduidelijking gebruiken. Laten we aannemen dat het gaat om een subsidie op duurzame energie van 0.02 $/kWh (een dergelijk effect bereik je natuurlijk ook indirect door infrastructuur voor energieopwekking te financieren). 0.02 $/kWh is iets meer dan 10% van de prijs die de consument voor een kWh betaalt. De opwarming van de aarde neemt met 0.1oC af. We zien een toename in het totale energieverbruik, omdat energie op deze manier goedkoper wordt.[4] Scenario link

Biomassa

Stopzetten van nieuwe subsidies voor het verbranden van biomassa uit hout voor elektriciteitsopwekking. Voor lopende subsidies geldt als voorwaarde dat resthout wordt gebruikt en dat er geen oerbossen worden gekapt om biomassa te produceren. De normen voor de uitstoot van fijnstof door kleine biomassacentrales worden aangescherpt.

Er is geen mogelijkheid in En-ROADS om de normen voor biomassacentrales aan te passen, maar laten we zeggen dat dit een vergelijkbaar effect heeft met een heffing op biomassa van $10 per vat olie-equivalent (fun fact: in het Engels heet deze eenheid “boe” – barrel of oil equivalent). Verder leidt deze maatregel tot verminderde ontbossing, laten we zeggen met 2% per jaar. De totale hoeveelheid gebruikte bio-energie neemt daarmee op de lange termijn enigszins af, maar dit is niet genoeg om significante temperatuurverandering te bewerkstelligen. Scenario link

Elektrische auto’s

Tja, de VVD zou de VVD niet zijn als ze niet minstens een halve bladzij over auto’s zouden uitweiden (en opmerken dat benzinemotoren wel heel stoer klinken). Gelukkig gaat het wel over elektrificering van auto’s. Laten we uitgaan van een elektrificering[5] van ongeveer 1% van de gehele vloot per jaar. Dit komt bovenop de auto’s die we al met waterstof van brandstof hebben voorzien. De hoeveelheid olie die wordt gebruikt neemt enigszins af, maar niet genoeg voor een significante verandering van de temperatuur. Scenario link

CO2 heffing

Een lagere energiebelasting voor huishoudens en kleinverbruikers. (…) Invoeren van een CO2-heffing voor de zware industrie. (…) Aanscherpen van het Europese emissiehandelssysteem ETS door meer CO2-rechten uit de markt te halen

Op Europees niveau is ongeveer 26% van het energieverbruik industrieel. De huidige prijs die de industrie in Europa betaalt voor uitstoot, is €30 per ton. Laten we aannemen dat de VVD van plan is deze prijs te verhogen naar €50 per ton. Aangezien het om een kwart van de totale energie gaat, is dit effectief een prijs van €12.5 per ton. Bovendien wil de VVD energie voor huishoudens en het MKB goedkoper maken. Laten we zeggen dat we effectief
een heffing van €8 per ton overhouden. We zijn weer 0.1oC dichter bij ons doel, het aandeel hernieuwbare energie iets groter wordt. Scenario link

Verduurzaming gebouwen

Toegang van het (kleine) mkb tot het warmtefonds dat nu al huiseigenaren financieel ondersteunt om te verduurzamen, zodat hun energierekening omlaag kan.(…) Fiscaal aftrekbaar maken van verduurzaming van de eigen woning via het eigenwoningforfait. (…) In stand houden van de lagere verhuurdersheffing voor woningcorporaties die hun woningvoorraad verduurzamen.

Ik voer dit in En-ROADS in als verduurzaming van 2% van alle gebouwen per jaar. Met deze maatregel neemt de opwarming van de aarde weer met 0.1oC af. Scenario link

Recycling

Verduurzaming van onze economie door het bevorderen van hoogwaardige recycling, hergebruik en langer productgebruik

Dit leidt tot een efficiënter energiegebruik in de industrie (laten we zeggen met 1% per jaar) én tot een kleinere uitstoot van afval (ik heb met 2% per jaar gerekend). Langzaam maar gestaag komen we dichter bij ons doel, weer 0.1oC eraf. Scenario link

Methaan en andere broeikasgassen

Op Europees niveau geleidelijk stoppen met het gebruik van niet-essentiële, gevaarlijke stoffen, zoals PFAS. (…) Verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en stikstof in de landbouw door middel van innovatieve technieken zoals precisielandbouw en emissiearme stalsystemen. (…) Verhogen van de grondwaterstand onder veenweidegebieden om de natuurlijke uitstoot van broeikasgassen te reduceren. (…) Afspraken met producenten van levensmiddelen en supermarkten over het gezonder maken van producten én het meer promoten van gezonde producten. (…) Vermindering van schadelijke emissies voor de omgeving en natuur als gevolg van veeteelt. (…) Boeren in gebieden met een hoge veedichtheid die willen stoppen met hun bedrijf, kunnen rekenen op steun van de overheid. Financiële ondersteuning voor boeren om emissiearm te produceren.

PFAS vallen onder de zogenaamde PFCs. Laten we uitgaan van een vermindering van het gebruik van methaan, stikstofoxide, PFCs en HFCs van 10%, en een verminderde uitstoot van de landbouw van 10%. Dit brengt ons weer 0.1oC dichter bij het Parijsakkoord. Scenario link

Verduurzaming mobiliteit en transport

In het VVD programma wordt een reeks maatregelen voor duurzamer transport voorgesteld, zoals strengere normen voor fabrikanten van personenauto’s en vrachtwagens, een belasting op kerosine en schonere motoren voor binnenvaartschepen. Verder is er sprake van verbetering van van auto-, spoor-, vaar- en fietswegen, verbetering van reistijden van internationale treinen en mobility as a service. Tegelijkertijd wordt de hubfunctie van Schiphol versterkt en wordt er gekeken naar efficiëntere vliegroutes om uitstoot te verminderen.

Toename van de efficiëntie van voertuigen met 2% per jaar (ten opzichte van de huidige toename van 0.5% per jaar) en een heffing op kerosine van $10 per vat olie-equivalent zou ons weer 0.1oC dichter bij ons doel brengen. Qua efficiëntie van vliegroutes is er zeker voor de korte vluchten weinig te winnen, omdat de meeste energie vrijkomt bij het opstijgen en landen. Dit lijken me essentiële onderdelen van een vlucht. Scenario link

Behoud gasnetwerken

Zoveel mogelijk behouden van het bestaande gasnetwerk als de energievoorziening in wijken verandert, omdat het met aanpassingen in de toekomst mogelijk waterstof of groen gas kan transporteren.

Om huizen met waterstof van gas te voorzien, moet eerst elektriciteit worden omgezet in waterstof. Hierbij gaat ongeveer 20% van de elektriciteit verloren. Het is dus efficiënter om een huis elektrisch te verwarmen. Wat betreft vergroening is het enige voordeel de mogelijkheid tot het opslaan in tanks, wat tot een grotere buffercapaciteit leidt. Maar je kunt er geen temperatuurstijging mee voorkomen.

Bos

Aanplanten van nieuwe hectares bos binnen natuurnetwerken.

54 % van de Nederlandse grond is landbouwgrond. Laten we aannemen dat we 1% van het landoppervlak herbebossen (dat hoeft natuurlijk niet per se ten koste van landbouwgrond te gaan, we zouden bijvoorbeeld ook voor een IJsselmoerasbos kunnen kiezen). Als we dit wereldwijd willen opschalen, komen we voor grote uitdagingen te staan in gebieden met onregelmatige neerslag en of met toenemende behoefte aan landbouwgrond of met Jair Bolsonaro als president. Om een idee van de omvang van deze onderneming te geven, 1% op wereldwijde schaal betekent bebossing van ongeveer 2 keer India![6] Helaas is bomen planten een beetje een hype, en is de uitstoot van de energiesector vele malen groten dan wat we kunnen bijplanten. Deze megalomane onderneming brengt ons slechts 0.1oC dichter bij ons doel. Scenario link

Innovatie

Zo versterken we ook innovatieve regionale centra zoals Brainport Eindhoven en de Foodvalley rond Wageningen. (…) Proeftuinen waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid samenwerken aan oplossingen die bijdragen aan een gezonde bodem, duurzame bemesting en duurzame voedselproductie.

Innovaties in de landbouw (denk ook aan ontwikkeling van meer vleesvervangers en eventueel kweekvlees) zouden kunnen leiden tot een lagere uitstoot van methaan en stikstofoxide, bijvoorbeeld een reductie van 5%. Daarnaast zouden we technologische innovaties kunnen doen op het gebied van koolstofverwijdering (denk aan biochar, regeneratieve landbouw[7] en mineralisatie). Laten we ervan uitgaan dat deze technologieën allemaal 33% van hun geschatte potentiaal bereiken (ze bestaan ten slotte nog niet op grote schaal!). Dit doet de opwarming van de aarde met nog 0.2oC afnemen. Scenario link

Conclusie

Ik schat dat het door de VVD voorgestelde beleid, zou leiden tot een temperatuurstijging van ongeveer 2.2oC (houd wel de disclaimer in je achterhoofd!). Dit zou desastreuze gevolgen hebben.[8] Toch zijn er meerdere redenen voor voorzichtig optimisme:

  • De VVD regeert meestal met partijen die vooruitstrevender zijn op klimaatgebied
  • Het gaat hier om een concept-verkiezingsprogramma, er is dus nog ruimte voor verbetering (hier schrijf ik binnenkort meer over in een nieuwe blogpost)
  • Als we zo veel mogelijk mensen laten zien wat er nodig is op klimaatgebied (bijvoorbeeld met de (gratis!) En-ROADS climate workshop), komt er wellicht meer maatschappelijk draagvlak voor een progressiever klimaatbeleid.
Feedback

Laat me weten welke aannames volgens jou niet kloppen! Pas het eindscenario zelf aan. Heb ik belangrijke punten uit het VVD programma onbenoemd gelaten? Je kunt me bereiken via enroads [at] his.ke of via LinkedIn.

Meer informatie over En-ROADS

Ben je benieuwd naar de En-ROADS climate workshop? Volg de workshop op de En-ROADS website (in het Engels), bekijk een lange of een korte opname ervan op YouTube of contacteer één van de Nederlandse En-ROADS climate ambassadors voor een interactieve sessie in het Nederlands.

[1] Gelukkig is Mark Rutte het hier mee eens.

[2] Op de En-ROADS website kun je meer lezen over de andere positieve effecten
die de reductie van kolengebruik meebrengt.

[3] Meer informatie over de mogelijkheden en gevaren van nucleaire energie kun je hier
vinden.

[4] Benieuwd naar de positieve neveneffecten van investeringen in hernieuwbare energie? Hier vind je er een aantal.

[5] De gevolgen van lithiumwinning voor automotoren in Chili zijn goed gedocumenteerd door de NTR. Verduurzaming van lithiumwinning verdient meer aandacht.

[6] Lees meer over de positieve effecten op biodiversiteit en luchtkwaliteit

[7] “Kiss the ground” is een mooie documentaire over regeneratieve landbouw

[8] Lees meer over het verschil tussen 1.5oC en 2oC opwarming